starnieuws

Toetsmatrijs en toetseisen

13 Feb, 08:44
Een toets (repetitie, schoolonderzoek en examen) is een meetinstrument om iemands kennis, inzicht of vaardigheid op een bepaald gebied, te meten. Daar een toets vrijwel het enige instrument is voor dit doel, moet het goed zijn geijkt. Anders zullen er veel “meetfouten” zijn. Dat mag beslist niet, want studenten worden beoordeeld op hun toetscijfers.  En toch komt het dagelijks voor dat repetities en andere toetsen niet zorgvuldig worden opgesteld. Deze constatering kan ik doen omdat ik sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw tot heden trainingen heb verzorgd aan grote groepen leraren van het VOJ. 

In sommige gevallen is het zelfs triest gesteld met de kwaliteit van de toetsen. Vaak heb ik bij de top van het onderwijsministerie aan de bel getrokken, echter vaak zonder gehoor. Dat is de reden dat ik op eigen initiatief de training toetsconstructie, toetscorrectie en toetsevaluatie, heb verzorgd. Deelnemers waren VOJ leraren van de bijzondere scholen RKBO, EBGS, Sanatan Dharm, Arya Dewaker en van een aantal openbare scholen (Commewijne en Saramacca).

Alvorens een toets op te stellen, is het vereist een toetsmatrijs te maken. Dit is een raamwerk van de toets, het is een schematisch overzicht, een lijst van welke onderdelen op welk niveau in de toets aan de orde zullen komen. De toetsmatrijs geeft een overzicht van:
• De onderwerpen/onderdelen waarover de toets gaat
• Het aantal vragen/vraagstukken
• Het aantal vragen per onderwerp/onderdeel
• Moeilijkheidsgraad van de vragen en opdrachten

Een toetsmatrijs kan men vergelijken met een bouwtekening van een gebouw. In de bouwtekening staan alle facetten, zoals de grootte, aantal kamers, indeling, ramen, fundament, dakconstructie. Een groot bouwwerk kan/mag niet tot stand komen zonder een goedgekeurde bouwtekening. Evenzo mag een grote toets (schoolonderzoek en examen) niet worden opgesteld zonder een toetsmatrijs. En toch komt het voor dat schoolonderzoeken op de meeste VOJ scholen worden opgesteld zonder vooraf een toetsmatrijs te maken. Dit moet de onderwijsbaas zo spoedig mogelijk aanpakken. De scholen verplichten om samen met het SO werk de bijbehorende toetsmatrijs in te leveren bij de inspectie. Maar meeste van onze VOJ leraren en de inspecteurs missen de kennis en vaardigheid om een toetsmatrijs te maken met bijhorende betrouwbare, valide toets. Ze moeten dus getraind worden daarin. Ik ben bereid pro deo mijn bijdrage te leveren.

De toetsmatrijs voorkomt dat:
1. Een type vraag of opgave meerdere keren wordt gegeven in dezelfde toets.  Als zulks wel het geval is, wordt een student die dat onderwerp niet goed beheerst, meerdere keren gestraft en een leerling die het onderwerp goed beheerst, meerdere keren beloond voor hetzelfde. Dat is toets technisch onverantwoord
2. De toetsvragen onevenredig verspreid zijn over de te toetsen onderwerpen/hoofdstukken: m.a.w. de vragen en opdrachten moeten zoveel mogelijk gaan over alle onderwerpen die de studenten hebben moeten leren. Het mag niet zo zijn dat er in een toets veel vragen/opdrachten zijn over enkele hoofdstukken, terwijl veel paragrafen niet aan de orde komen. Door de vragen en opdrachten te verspreiden over de hele leerstof wordt aan de studenten de beste kansen gegeven. Anders is de toets niet objectief.

3. Dat er een goed evenwicht is tussen makkelijke, middelmatige en moeilijke vragen. Een toets die alleen gemakkelijke of alleen moeilijke vragen heeft, is niet solide.
4. Het aantal vragen/opdrachten goed is afgestemd op de beschikbare tijd om de toets te maken.

Opstellen van repetitie/schoolonderzoek
Opstellen van een toets vereist specifieke kennis en vaardigheid door leraren. Uit diverse trainingen die ik heb gegeven aan leraren van het voj blijkt dat veel leraren deze vaardigheden in onvoldoende mate beheersen. Bij de trainingen heb ik oude repetities en schoolonderzoeken, opgesteld door de leraren die deelnamen aan de training, gebruikt. Veel van de toetsen waren toetstechnisch niet helemaal in orde:
a. Er zaten vragen in waarop meerdere goede antwoorden mogelijk waren. Sommige vragen waren niet eenduidig geformuleerd . Vb waardoor wordt de grens van Suriname in het zuiden gevormd? Goede antwoorden zijn: door gebergten, door het land Brazilië, door de Toemak Hoemak, Grens en Acarai gebergte. Hoogstwaarschijnlijk rekent de leraar alleen het laatste antwoord goed.
b. Slecht geformuleerde vragen; leerlingen moeten aantal keren lezen om te begrijpen wat er precies wordt gevraagd/bedoeld.
c. Vragen met overbodige informatie. Leerlingen worden hierdoor misleid.
d. Omslachtige zinsconstructies/te veel informatie in een zin. Daardoor moeilijk te begrijpen.
e. Sommige vragen waren niet valide:  een natuurkundetoets moet kennis over natuurkunde toetsen en geen taalkennis.  Vb hoeveel bedraagt de afgelegde weg als de snelheid van de auto wordt verhoogd tot 50 km/h en met 20 km/h ? Hier wordt er getoetst of de student alert is en het verschil kent tussen de voorzetsels tot en met.

Betrouwbaarheid:
• De vraagstelling moet objectieve scoring mogelijk maken; slimme leerlingen moeten goed scoren en slechte leerlingen slecht.
• De vraag moet voor de studenten begrijpelijk zijn.
• De vraag moet voor de studenten eenduidig zijn; de vraag mag niet voor meerdere uitleg vatbaar zijn. Het moet voor de student duidelijk zijn wat het antwoord moet bevatten en hoe volledig het antwoord moet zijn; de student mag niet op het verkeerde spoor worden gezet.
• Er moeten voldoende vragen gesteld worden.
• De vragen moeten representatief zijn voor en evenwichtig verspreid over de doelstellingen ( behandelde leerstof). Er moet een goede spreiding zijn over de te toetsen leerstof.
• Er moet een goede balans zijn in moeilijkheidsgraad (tussen gemakkelijke, middelmatige en moeilijke vragen/vraagstukken.

Een toets met een hoge betrouwbaarheid geeft de kandidaat de beste garantie dat de beslissing van slagen of zakken, overgaan of blijven zitten, slechts afhankelijk is gesteld van zijn daadwerkelijk kennen en kunnen en niet van toevallige factoren.
Heer minister van Onderwijs, tijd om deze en andere onderwerpen waarover ik binnenkort ook ga schrijven, aan te pakken. Bv alle leraren van de examenklas van het VOJ een vaardigheidstraining in het opstellen van een toetsmatrijs en goede toetsen laten geven.

Jack Mohanlal

Advertentie

Saturday 24 February
Friday 23 February
Thursday 22 February